Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 544




                                               

Луис Харолд Греј

Луис Харолд Греј - англиски физичар кој претежно ги проучувал последиците од зрачењето врз организмите и со тоа е основоположник на радиобиологијата. Меѓу другите достигнувања, познат е по тоа што ја дефинирал единицата за јонизирачкото зрачење, ...

                                               

Карл Линеј

Карл Линеј, облагородено име: Карл фон Лине ; 23 мај 1707 – 10 јануари 1778) - шведски природонаучник, ботаничар, зоолог и лекар. Основач е на систематиката, биолошка дисциплина. Сите растенија и животни ги сместил во категории по сличности, и то ...

                                               

Лајнус Полинг

Лајнус Полинг бил американски хемичар и биохемичар. Тој, исто така, даде значителен придонес во кристалографијата, молекуларната биологија и медицината. Многумина го сметаат за водечки хемичар на XX век. Тој бил првиот што ја испитувал употребата ...

                                               

Анастасија Димовска

Основното и средното образование го завршила во Скопје. Во учебната 1948/49 г. се запишала на Филозофскиот факултет во Скопје Група биологија. Во текот на студиите била демонстратор на Зоолошкиот завод. Во 1953 г. е избрана за асистент. Докторска ...

                                               

Јошинори Осуми

Јошинори Осуми ; – јапонски цитолог, специјалист по автофагија, професор на Токискиот институт за технологија. Во 2012 година ја добил наградата Кјото за базични науки, а во 2016 година ја добил Нобеловата награда за физиологија или медицина за н ...

                                               

Белковинско натсемејство

Белковинско натсемејство - највисокиот степен на групирање на белковините за кои постојат докази за заедничко потекло. Обично заедничкото потекло се заклучува по пат на структурно порамнување и механистичка сличност, дури и доколку не постои очиг ...

                                               

Белковинско потсемејство

Белковинско потсемејство - степен во класификацијата на белковините врз основа на нивните блиски еволутивни односи. Ова ниво се наоѓа под повисоките степени на белковинско семејство и белковинско натсемејство. белковините обично споделуваат погол ...

                                               

Глобин

Глобините се натсемејство на глобуларни белковини кои содржат хем и се вклучени во врзувањето и/или транспортот на кислород. Овие белковини во својот состав го содржат глобинскиот склоп, кој претставува групација на осум алфа-завојни сегменти. Дв ...

                                               

TIM-цилиндар

TIM цилиндар - сочуван белковински склоп кој се состои од осум α-завојници и осум паралелни β-нишки, кои наизменично се менуваат долж полипептидниот ’рбет. Структурата е именувана по ензимот триозафосфат изомераза. TIM цилиндрите се едни од најче ...

                                               

Акциски потенцијал

Акциски потенцијал е потенцијал на движење. Тој настанува кога до мембраната на невронот ќе дојде одредена дразба и таа ќе го потикне преминувањето на Na и K јони. Na јони од надворешната страна на мембраната преминуваат во внатрешната страна при ...

                                               

Делба на клетките

Создавањето на новите клетки се одвива со делба на клетките. Секоја клетка, било да е дел од многуклеточен организам или претставува самата едноклеточен организам, потекнува само од претходна клетка. Делбата на клетките опфаќа два процеси кои оби ...

                                               

Круша

Крушата е средноевропско овошје, кое најмногу се одгледува во Европа, Северна Америка и Азија. Најпознати производители на круши се Италија, САД и Кина. Веројатно најстарото сè уште родно дрво на круша во Македонија е од сортата "боздонка" и се н ...

                                               

S1909/A2840

S1909/A2840 е законот што бил донесен од страна на законодавната власт на Њу Џерси во декември 2003 година, а потпишан во законот од страна на гувернерот Џејмс Мекгриви на 4 јануари 2004 година, кој дозволи човечко клонирање за потребите на разво ...

                                               

B3 домен

B3 ДНК-врзувачкиот домен е високо сочуван домен, кој се наоѓа исклучиво во транскрипционите фактори кај васкуларните растенија, во комбинација со други домени. Овој домен се состои од 100-120 аминокиселински остатоци, вклучувајќи седум бета нишки ...

                                               

Биолуминисценција

Биолуминисценцијата продукција и емисија на светлина од страна на живи организми како резултат на хемиска реакција при која хемиската енергија се претвора во светлосна. Името е комбинација од еден грчки збор bios, што значи живот или она што им п ...

                                               

Застаклување

Застаклување или - претворањето на една супстанца во стакло, за кое може да се каже дека не кристална аморфна цврста супстанца. Причина за непропустливоста на керамиката на вода. Застаклувањето вообичаено се постигнува со загревање на материјалит ...

                                               

Витамин А

Витаминот А е првиот откриен витамин, па затоа е именуван со првата буква од латиницата. За првпат бил препознаен во 1913 година. Тој е особено важен за одржување на видот, за добрата состојба на коските, кожата, косата, забите и непцата. Без дов ...

                                               

Витамин Б1

Витаминот B 1, познат и како тиамин или анеурин е анти бери-бери или антинеуритичен витамин. Прв го изолирал Фанк од лушпата на оризот. Тиаминот е бела, кристална супстанца која добро се раствора во вода, а послабо во етанол. Таа не се раствора в ...

                                               

Витамин Б6

Витамин Б6 - еден од најважните витамини во организмот. Тој е важен за формирањето на аминокиселините, а со тоа и на белковините. Витамин Б6 е потребен за следните функции: работата на мозокот и централниот нервен систем, производство на одредени ...

                                               

Витамин Б12

Витаминот Б 12, исто така нарачен кобаламин, е водорастворлив витамин кој има клучна улога во нормалното функционирање на мозокот и нервниот систем преку синтезата на миелин, и формирањето на црвените крвни зрнца. Тој е еден од осумтте Б витамини ...

                                               

Витамин Д

Витамин Д се состои од група на секостероииди растворливи во масти. Двете најважни форми се витамин Д2 и витамин Д3. Витамин Д, кој се синтетизира во телото, е резултат на изложување на сонце, или воведен преку храна и витамински додатоци, тоа е ...

                                               

Витамин Е

Витаминот е откриен во 1922 г. и е комплексно име за осум антиоксиданси: четири токофероли и четири токотриеноли. Единствената форма која што активно се задржува во човечкото тело е α-токоферол. Тој е растворилив во масти и почесто може да се нај ...

                                               

Витамин Ц

Витаминот Ц е витамин растворлив во вода, присутен во овошјето и зеленчукот. Тој е еден од најиспитуваните и најопишуваните витамини, и е првиот синтетизиран витамин. Овој витамин има редукциони својства и учествува во многу биолошки процеси. Важ ...

                                               

Кобаламин

Витаминот В 12 e витамин е растворлив во вода и е многу важен за метаболитичките процеси. Името витаминот В 12 во принцип се користи за група слични атоми кој содржат кобалт. Недостатокот од овој витамин може да доведо до анемија и до некои невро ...

                                               

Пантотенска киселина

Пантотенската киселина, понекогаш означувана и како витамин B 5, е водорастворлив витамин кој се вбројува во групата на есенцијални хранливи состојки. Тој влегува во составот на сложениот коензим А и е клучен во метаболизмот и синтезата на јаглех ...

                                               

Рибофлавин

Витаминот B 2 или рибофлавин е составен дел на флавин нуклеотидите. Рибофлавинот се состои од диметил-изоалоксазински прстен, за кој на положбата 9 е врзан алкохол D-рибитол. Хемиското име на рибофлавинот е 6.7-диметил-9 N-рибитил-изоалоксазин. Р ...

                                               

Промотор (генетика)

Во генетиката, промотор е регион на ДНК што доведува до започнување на транскрипцијата на одреден ген. Промотори се наоѓаат во близина на почетните места на транскрипција на гените, возводно на ДНК. Промотори можат да бидат долги околу 100-1000 б ...

                                               

РНК-полимераза

РНК-полимеразата, чие официјално име е ДНК-насочена РНК-полимераза, е ензим кој е од суштинско значење за животот, а се наоѓа во сите организми и во многу вируси. РНКП ја отвора двоверижната ДНК на одредено место, при што едната од ДНК веригите с ...

                                               

Ензим

Ензимите се биолошки катализатори, т.е. тие ги забрзуваат биолошките процеси во организмот, без притоа нивниот состав и количество да се изменат. Ги има во сите органели во клетката. По својата хемиска природа се прости или сложени протеини. Ензи ...

                                               

Аденозинтрифосфатаза

Аденозинтрифосфатази, -ATPаза, HCO 3 − -ATPаза, ATPаза) се класа на ензими кои го катализираат хемиското разградување на ATP во ADP и слободен фосфатен јон. Оваа реакција на дефосфорилација ослободува енергија, која ензимот ја користи за покренув ...

                                               

Алкохол дехидрогеназа

Алкохол дехидрогеназа претставува група на ензими од групата на дехидрогенази, кои ги има во многу организми и учествуваат во конверзијата на алкохолите до алдехиди и кетони со редукција на никотинамид аденин динуклеотид.

                                               

Аминоацил тРНК синтетаза

Аминоацил-тРНК синтетаза, исто така наречена и тРНК-лигаза, е ензим кој ја врзува соодветната аминокиселина за нејзината тРНК. Процесот на катализа вклучува естерификација на соодветната аминокиселина за нејзината компатибилна тРНК, за да се форм ...

                                               

Гликоген фосфорилаза

Гликоген фосфорилазата го разложува гликогенот на глукозни субединици: α-1.4 гликогенски синџир n + Pi ⇌ α-1.4 гликогенски синџир n-1 + α-D-глукоза-1-фосфат.

                                               

ДНК-полимераза

ДНК-полимеразите се ензими кои учествуваат во синтетизирањето на нови ДНК нишки или вериги користејќи ги постоечките ДНК нишки како шаблони. Пред клеточната делба, ДНК се удвојува преку процес на полимеризација. Кај сите клетки од сите живи орган ...

                                               

Кофактор (биохемија)

Кофакторот е небелковинско хемиско соединение или метален јон кое е потребно за активноста на ензимот како катализатор, односно супстанца која ја зголемува брзината на хемиската реакција. Кофакторите може да се сметаат за "помошни молекули", кои ...

                                               

Липооксигеназа

Липооксигеназите се фамилија на ензими кои содржат железо во својата структура, од кои повеќето ја катализираат диоксигенацијата на полинезаситени масни киселини во липидите кои содржат cis,cis-1.4- пентадиен во клеточно-сигнализирачки агенси кои ...

                                               

Нуклеаза

Нуклеаза е ензим кој врши сечење на фосфодиестерската врска помеѓу нуклеотидите на нуклеинските киселини. Нуклеазите може да создадат едноверижни или двоверижни пресеци во целните молекули на нуклеинските киселини. Во живите организми, тие се од ...

                                               

Тирозин хидроксилаза

Тирозин хидроксилаза исто така познат како тирозин 3-монооксигеназа или рецесивна допа-одговорна дистонија е ретко метаболичко нарушување кое се карактеризира со недостаток на ензим одговорен за катализирање на конверзијата на аминокиселината L - ...

                                               

Химотрипсин

Химотрипсинот е дигестивен ензим, компонента на панкреасниот сок кој делува во дуоденумот, каде врши протеолиза, разложување на белковините и полипептидите.

                                               

ATP синтаза

АТР синтазата е ензим кој ја катализира синтезата на аденозин трифосфат од аденозин дифосфат и неоргански фосфат. Целокупната реакција може да се претстави со следната хемиска равенка: ADP + P i + H + надвор ⇌ АТР + H 2 O + H + внатре Создавањето ...

                                               

Гликозид

Гликозидите се ацетали во кои водородот од полуацеталната група е заменет со алкилен остаток. Гликозидите настануваат при реакција на полуацеталната група од моносахаридите со различни алкохоли, феноли и карбоксилни киселини. Гликозидите се доста ...

                                               

Јаглехидрат

Јаглехидратите, уште познати и како глициди или шеќери се органски соединенија чијашто молекула е изградена од трите биогени елементи: јаглерод, водород и кислород. Имаат општа хемиска формула C n n. Тие се универзална и мошне битна состојка на с ...

                                               

Фураноза

Фуранозниот прстен е цикличен хемиацетал на една алдопентоза или цикличен хемикетал на една кетохексоза. Фуранозниот прстен е изграден од четири јаглеродни и еден кислороден атом, при што аномерниот јаглероден атом се наоѓа на десно од кислородни ...

                                               

Јаболкова киселина

Јаболковата киселина е органско соединение со хемиска формула C 4 H 6 О 5. Таа е дикарбоксилна органска киселина која ја синтетизираат сите живи организми. Позната е по тоа што допринесува за пријатниот кисел вкус на овошјето, а се користи и како ...

                                               

Билирубин

Билирубин е жолчна боја продукт на катаболизам на хемот. Хемот е составен дел на хемоглобинот, главна компонента на еритроцитите. Билирубинот се излачува со жолчката и урината, и покачени нивоа можат да индицираат на поедини болести.

                                               

Коензим А

Коензим А е коензим познат по својата улога во биосинтезата и оксидацијата на масните киселини, и оксидацијата на пируватот во Кребсовиот циклус. Сите досега секвенционирани геноми кодираат ензими кои го користат коензимот А како нивен супстрат, ...

                                               

Липидни капки

Липидните капки се клеточни структури кои складираат неутрални масти. Тие имаат посебна структура меѓу органелите – изградени се од хидрофобно јадро од неутрални липиди, обвиткано со фосфолипиден монослој. Поради неразјаснетоста околу нивната улт ...

                                               

Пентозо-фосфатен пат

Пентозо-фосфатниот метаболички пат се одвива во цитозолот и е алтернативен на гликолизата. Со него се генерира NADPH и се синтетизираат пентозни шеќери. Пентозо-фосфатниот пат се одвива преку две фази: оксидативна и неоксидативна. Во првата се до ...

                                               

Порфирин

Порфирин претставува хетероциклично соединение добиено од четири пиролови подединици поврзани преку нивните α јаглеродни атоми со метински мостови. Порфирините се ароматични и подлежат на Хекеловото правило за ароматичност, бидејќи поседуваат 4n+ ...

                                               

Протеолиза

Протеолиза е разложувањето на протеините на помали полипептиди или аминокиселини. Некатализирана, хидролизата на пептидните врски се одвива екстремно бавно, во период од стотина години. Протеолизата типично е катализирана од клеточни ензими, наре ...