Топ-100
Back

ⓘ Смрт - постојан крај на биолошкото функционирање на секој жив организам. Вистинската природа на смртта со векови е централна тема во светските религии, како и в ..




                                               

Тело

Во физиката поимот тело означува апстрахиран предмет на анализа нпр. апсолутно црно тело. Во однос на живите суштества, тело се однесува на интегралната физичка материја на единката. Тело често се користи во конотација на појавноста, здравствени прашања или смрт. Науката за функционирањето на живите тела се вика физиологија. Во математиката поимот тело означува ограничена област од просторот.

                                               

Ѓорѓе Крстиќ

Ѓорѓе Крстиќ - српски реалист сликар и академик. Честопати е рангиран заедно со неговите современици, Паја Јовановиќ и Урош Предиќ.

Смрт
                                     

ⓘ Смрт

Смрт - постојан крај на биолошкото функционирање на секој жив организам. Вистинската природа на смртта со векови е централна тема во светските религии, како и во филозофијата. Во повеќето религии постои верување во некој вид живот по смртта или реинкарнација. Современата наука ја смета смртта за конечна состојба.

Во медицината постои термин клиничка смрт, а тоа е состојба при која на пациентот му функционираат нормално срцето и белите дробови, но мозокот е мртов.

                                     

1. Статистика на смртноста

Во 2014 година, во Македонија умреле 19.718 лица од кои 10.210 51.8% биле од машки пол. Најчеста причина за смртта биле болестите на кардиоваскуларниот систем 57.2%, додека 18.9% умреле од злоќудни неоплазми. Кај 4.2% од умрените, причина за смртта биле ендокрините, нутритивните и метаболичните болести, а 3.6% умреле заради болести на респираторниот систем. Во 2014 година, во Македонија умреле 233 доенчиња, т.е. 1.2% од вкупниот број на умрени лица. Кај возрасните, просечната старост на умрените мажи била 69.9 години, додека просечната возраст на умрените жени била 74.8 години.

                                     

1.1. Статистика на смртноста Смртта во јужнословенската митологија

Смртта е персонифицирано битие чија единствена должност била да ја одзема душата од телото на смртникот. Смртта била прикажувана како битие во долга бела или црна облека, со качулка на главата од која најчесто не може да се согледа ликот. Смртта најчесто припаѓала на машкиот пол, иако во некои преданија таа е претставена како стара жена.

Во народното творештво, смртта била ужасната од молбите и плачот на луѓето, па посакала од бога да ја ослободи од должноста, но тој одбил. "Еве јас отсега вамо ќе создадам турли - турли болести по луѓето и од болестите што ќе ѝ создадам луѓето ќе умираат и на болеста ќе ѝ викаат, а тебе ќе ти забораат да те колнат” - Марко Цепенков.

Според старите верувања, смртта е единствената која го знае мигот во кој секое живо битие треба да почине. Смртта доаѓа по божјите или сопствени закони и никој не е во можност да ја повика или да ја присили да му ја земе душата без таа да сака. "Смртниот час" е миг на разделбата на душата од физичкото тело. По верувањата, душата заминува на "друг/оној свет". Зависно од моралните и хуманите однесувања на поединецот, по старите верувања, и смртниот час можел да биде краток, лесен и милозлив или долготраен, измачувачки и страшен.

                                     

2. Смртта во уметноста и во популарната култура

Смртта се јавува како честа тема во литературата, сликарството, филмот и во популарната култура.

Смртта како тема во сликарството

  • "Смртта на Сократ" La Mort de Socrate - слика од францускиот сликар Жак-Луј Давид, од 1787 година.
                                     

2.1. Смртта во уметноста и во популарната култура Смртта како тема во прозата

  • "Второто ребро на смртта" - расказ на колумбискиот писател Габриел Гарсија Маркес.
  • "Човекот по својата смрт оди низ градот" Čovjek poslije svoje smrti hoda gradom - песна на хрватскиот писател Мирослав Крлежа.
  • "Смртта на Ромелинк" - расказ на рускиот писател Александар Грин.
  • "Смртта на Фрањо Кадавер" хрватски: Smrt Franje Kadavera – расказ на хрватскиот писател Мирослав Крлежа.
  • "Другата смрт" - расказ на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес.
  • "Бавната смрт на Лусијана Б." - роман на Гуљелмо Мартинес.
  • "Антонио кој носи смрт" - расказ на српскиот писател Давид Албахари.
  • "Мртовец" - кус расказ на македонскиот писател Драган Георгиевски од 2013 година.
  • "Смрт во Венеција" - кус роман на германскиот писател Томас Ман од 1912 г.
  • "Смртта на господинот Голужа" Смрт господина Голуже - новела на српскиот писател Бранимир Шќепановиќ од 1977 година.
  • "Умирачката и смртта на Кинкас рикачот за вода" - расказ на бразилскиот писател Жорже Амадо.
  • "Смртта во Синановото теќе" Smrt u Sinanovoj tekiji - расказ на југословенскиот писател Иво Андриќ.
  • "Смрт на плоштадот" - збирка раскази на бразилскиот писател Далтон Тревизан од 1964 година.
  • "Смртта на градинарот" - расказ на македонскиот писател Живко Чинго од 1963 година.
  • "Ќе дојде смртта и ќе ги има твоите очи" - книга на италијанскиот писател Чезаре Павезе.
  • "Смртта на Долгушов" - расказ на рускиот писател Исак Бабел.
  • "Смртта на Абазир" - роман на шведскиот писател Пер Лагерквист од 1960 година.
  • "Мртовец" Мртвац - кус расказ на македонскиот писател Митко Маџунков од 1984 година.
  • "Мртвите луѓе ама баш ништо не знаат" - кус расказ на македонскиот писател Драган Георгиевски од 2013 година.
  • "Додека смртта не нè раздели" - кус расказ на македонскиот писател Климент Булоски под псевдонимот Дозгулпмус од 2008 година.
  • "Легенда за смртта на секретарот" - расказ на Живко Чинго.
  • "Смртта и компасот" - расказ на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес од 1942 година.
  • "Смрт" - расказ на италијанскиот писател Итало Калвино.
  • "Животот и смртта на М. Ј. Гонзага де Са" - збирка раскази на бразилскиот писател Лима Барето од 1915 година.
  • "Ева е во својата мачка" - расказ на колумбискиот писател Габриел Гарсија Маркес.
  • "Како ќе биде по смртта" Jak bude po smrti - расказ на чешкиот писател Ладислав Клима.
  • "Дервишот и смртта" - роман на југословенскиот писател Меша Селимовиќ.
  • "Смртта на баронот Гандара" - расказ на чешкиот писател Карел Чапек.
  • "Смртта на Марко" - расказ на Димитар Солев.
  • "Уста полна со земја" Уста пуна земље - роман на српскиот писател Бранимир Шќепановиќ од 1974 година.
  • "Смрт на кредит" - роман на францускиот писател Луј-Фердинанд Селин од 1936 година.
  • "Енциклопедија на мртвите" - Енциклопедија мртвих - збирка раскази на српскиот писател Данило Киш од 1983 година.
  • "Раскрсница на смртта" - кус расказ на македонскиот писател Климент Булоски под псевдонимот Дозгулпмус од 2008 година.
  • "Обид за опис на смртта на Рубен Рубеновиќ, поранешен трговец со штофови" - расказ на српскиот писател Давид Албахари.
  • "Смртта на Артемио Круз" - роман на мексиканскиот писател Карлос Фуентес.
  • "Мртовецот" - расказ на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес.
  • "Трето помирување со судбината" - расказ на колумбискиот писател Габриел Гарсија Маркес.
  • "Смртта на Иван Илич" Смерть Ивана Ильича - новела на рускиот писател Лав Толстој од 1886 година.
  • "Славно е да се умре за татковината" - Славно је за отаџбину мрети - расказ на српскиот писател Данило Киш.
  • "Хроника на една најавена смрт" Cronica de una muerte anunciad - новела на колумбискиот писател Габриел Гарсија Маркес од 1981 година.
  • "Групен некролог" српски: Групни некролог - расказ на српскиот писател Мирослав Јосиќ Вишњиќ.
  • "Славниот покојник" - расказ на италијанскиот писател Лујџи Пирандело.
  • "Опис на смртта" - збирка раскази на српскиот писател Давид Албахари.
  • "Смрт" - расказ на македонскиот писател Горан Петревски од 2014 година.
  • "Посмртни почести" - Посмртне почасти - расказ на српскиот писател Данило Киш.


                                     

2.2. Смртта во уметноста и во популарната култура Смртта како тема во поезијата

  • "По повод смртта на Жуков" - песна на рускиот поет Јосиф Бродски од 1974 година.
  • "Балада" - песна на полската поетеса Вислава Шимборска.
  • "На денот на мојата смрт" - песна на италијанскиот писател и режисер Пјер Паоло Пазолини.
  • "Понеделнички муабет за смртта" - песна на македонската поетеса Ана Бунтеска од 2015 година.
  • "Смртта на Петенера" Muerte de la Petenera - песна на шпанскиот поет Федерико Гарсија Лорка.
  • "Розова смрт" - песна на Андре Бретон.
  • "Славната смрт од животот подобра е" - песна на арапскиот поет Антара.
  • "Писмата на умрените" - песна на полската поетеса Вислава Шимборска.
  • "На прерано умрениот" - песна на рускиот писател Борис Пастернак.
  • "Смрт" - песна на југословенскиот поет Мак Диздар.
  • "Смртта на ѕвездознаецот" Zvezdoznančeva smrt - песна на српскиот поет Васко Попа.
  • "Смртта на Каритон" - песна на македонскиот поет Јован Котески.
  • "Неизбежноста на смртта" - песна на ирачкиот поет Ал-Зехави.
  • "Песни за смртта" Песме смрти - песна на српскиот поет Јован Дучиќ.
  • "Љубов и смрт" - песна на македонскиот поет Јован Котески.
  • "Жива смрт" Živa smrt - песна на Антун Густав Матош.
  • "Посмртна рехабилитација" - песна на полскиот поет Тадеуш Ружевич од 1957 година.
  • "Смртта на поетот" - поетски циклус на рускиот писател Борис Пастернак од 1930-1931 година.
  • "Смрт" - песна на германскиот поет Рајнер Марија Рилке.
  • "Смрт" Muerte - песна на шпанскиот поет Федерико Гарсија Лорка.
  • "Смрт" - песна на полскиот поет Тадеуш Ружевич.
  • "Смртта на љубената" - песна на германскиот поет Рајнер Марија Рилке.
  • "Ирски воздухопловец ја предвидува својата смрт" An Irish Airman Foresees his Death - песна на ирскиот поет Вилијам Батлер Јејтс.
  • "Господинот Когито го набљудува умрениот пријател" - песна на полскиот поет Збигњев Херберт.
  • "Смрт во морската шир" Smrt na pučini - песна на српската поетеса Десанка Максимовиќ од 1979 година.
  • "Смрт" - песна на полскиот поет Збигњев Херберт.
  • "Смрт од вода" Death By Water - песна на британскиот поет Т.С. Елиот од 1922 година.
  • "Херојска смрт" - песна во проза на францускиот поет Шарл Бодлер.
  • "Љубов и смрт" Amore e Morte - песна на италијанскиот поет Џакомо Леопарди од 1832 година.
  • "Смрт во мразот" Smrt u ledu - песна на српската поетеса Десанка Максимовиќ од 1979 година.
  • "Шума на мртвите" - песна на српскиот поет Бранко Миљковиќ.
  • "За смртта без претерување" - песна на полската поетеса Вислава Шимборска.
  • "Смртта на Антоњито ел Камборио" Muerte de Antoñito el Camborio - песна на шпанскиот поет Федерико Гарсија Лорка.
  • "Смртта на Смаил-ага Ченгиќ" Smrt Smail-age Čengijića - поема на хрватскиот поет Иван Мажураниќ.
  • "Умрел в мугри" Murio al amanecer - песна на шпанскиот поет Федерико Гарсија Лорка.
  • "Клиничка смрт" Klinička smrt - песна на српската поетеса Десанка Максимовиќ од 1983 година.
  • "Со смрт против смртта" - поетска збирка на Бранко Миљковиќ и Блажо Шќепановиќ.
  • "Заткулисни преговори со мртвите" - песна на полската поетеса Вислава Шимборска.
  • "По смртта на саканата жена" - песна на арапскиот поет Џерир.
  • "Песна на умирањето" Песма умирања - песна на српскиот поет Јован Дучиќ.
  • "Mors" - песна на францускиот поет Виктор Иго.
  • "Газела за темната смрт" Gacela de la muerte oscura - песна на шпанскиот поет Федерико Гарсија Лорка.
  • "Искуството со смртта" - песна на германскиот поет Рајнер Марија Рилке.
                                     

2.3. Смртта во уметноста и во популарната култура Смртта како тема во драмата

  • "Смртта во стариот декор" - драма на полскиот поет Тадеуш Ружевич.
  • "Смртта на трговскиот патник" Death of a Salesman - драма на американскиот писател Артур Милер од 1949 година.
                                     

2.4. Смртта во уметноста и во популарната култура Смртта како тема во сликарството

  • "Смртта на Сократ" La Mort de Socrate - слика од францускиот сликар Жак-Луј Давид, од 1787 година.
                                     

2.5. Смртта во уметноста и во популарната култура Смртта како тема во музиката

  • "Љубов и смрт" - песна на македонската етно-група "DD Synthesis".
  • "Песната на смртта на црниот ангел" Black Angels Death Song - песна на американската рок-група "Велвет андерграунд" Velvet Underground од 1966 година.
  • "Смрт" Death - песна на Горан Бреговиќ од 1993 година.
  • "Метал на смртта" Death Metal - поджанр на "хеви метал" музиката.
  • "Смрт или слава" Death Or Glory - песна на англиската рок-група "Клеш" The Clash од 1979 година.
  • "Дојди и умри" Come And Die - песна на Therapy? и Fatal од 1993 година.
  • "Песна за мртвите" Real Emotional Girl - песна на американскиот музичар Ренди Њумен Randy Newman од 1983 година.
  • "Втора смрт" - песна на македонската рок-група "Хахаха" од 2012 година".
  • "Среќни луѓе на смртта" англиски: Happy Death Men - песна на британската рок-група "Echo And The Bunnymen" од 1980 година.
  • "Павана за мртвата принцеза" Pavane pour une infante defunte - композиција на францускиот композитор Морис Равел.
  • "Напалмска смрт" англиски: Napalm Death - британска хард-кор група.
  • "Смрт во Вегас" Death in Vegas - британска рок-група.
  • "И кога ќе умрам" Sometimes in Winter - песна на американската рок-група "Блад Свет анд Тиарс" Blood Sweat and Tears од 1969 година.
  • "Смрт на еден кловн" Death Of A Clown - песна на британската рок-група "Кинкс" The Kinks од 1967 година.
  • "Приватна смрт" англиски: Private Death - песна на британската хард-кор група "Напалм дет" Napalm Death од 1988 година.
  • "Смртта јава на коњ" Death Rides a Horse - композиција на италијанскиот композитор Енио Мориконе Ennio Morricone.
  • "Ајде да умриме" Lets Go Die - песна на американската хардкор панк група "Хускер Ду" Hüsker Dü од 1982 година.
  • "Во колата на смртта" In The Deathcar - песна на Горан Бреговиќ од 1993 година.
  • "Ја полниш земјата со смрт" - песна на македонската рок-група "Хахаха" од 2012 година".
  • "Мртов на тротоарот" англиски: Dead on the sidewalk - песна на македонската рок-група Mooger Fooger.
  • "Смрт" Death - песна на американскиот рапер Ајс Кјуб Ice Cube од 1991 година.
  • "Ангелот на смртта" Angel of Death - песна на американската хеви-метал група "Слеер" Slayer.
  • "Марш на смртта" Death March - песна на американската рок-група "Феит ноу мор" Faith No More од 1987 година.
  • "Мртвите чекаат" The dead are waiting - песна на македонскиот музичар Кирил Џајковски од 2001 година.
  • "Смртта на Александар" Death of Alexander - песна на македонската група "Анастасија".
  • "Само еден час откако ќе умреш." Only an hour after you die. - песна на македонскиот музичар Кирил Џајковски од 2001 година.
  • "Почивај во мир" R.I.P. - песна на македонскиот музичар Кирил Џајковски од 2001 година.
  • "Божествена смрт" англиски: Divine Death - песна на британската хард-кор група "Напалм дет" Napalm Death од 1987 година.
  • "Мртвиот Џо" Dead Joe - песна на австралиската рок-група "Брдеј парти" The Birthday Party од 1982 година.
  • "Бил е мртов" Bill is Dead - песна на британската рок-група "Фол" The Fall од 1990 година.
  • "Постепена смрт" Creeping Death - песна на американската хеви-метал група "Металика" Metallica од 1984 година.
  • "Потврда за смрт" Death Certificate - албум на американскиот рапер Ајс Кјуб Ice Cube од 1991 година.
  • "Островот на мртвите" - симфониска поема на рускиот композитор Рахманинов.
  • "Ѕид на смртта" Wall of Death - албум на американскиот дует Ричард и Линда Томпсон Richard and Linda Thompson од 1982 година.
  • "Смрт" Death - американска хеви метал група.
  • "Смрт на нашите пријатели" Death To Our Friends - песна на американската рок-група "Соник Јут" Sonic Youth од 1986 година.
  • "Смртта оди зад тебе" Death walks behind you - песна и албум на рок-групата "Атомик рустер" Atomic Rooster од 1970 година.
  • "Смртен ден" англиски: Dying Day - песна на шкотската рок-група "Оринџ џус" Orange Juice од 1982 година.


                                     

2.6. Смртта во уметноста и во популарната култура Смртта како тема во филмот

  • "Отпорен на смрт" англиски: Death Proof - американски филм од 2007 година, режиран од Квентин Тарантино.
  • "Смртта ѝ прилега" Death Becomes Her – американски филм, во режија на Роберт Земекис.
  • "Смртта на господинот Лазареску" романски: Moartea domnului Lăzărescu - романски филм од 2005 година, во режија на Кристи Пију.
                                     
  • Слобода или смрт е револуционерено мото на македонските револуционери употребувано во текот на македонското националноослободително движење во втората
  • Црната смрт или црна чума - една од најголемите пандемии во историјата на човештвото, која го достигнала својот врв во Европа во периодот од 1346 53 г
  • Слобода или смрт бил хектографиран весник на Македонската револуционерна организација под уредништво на Пејо Јаворов. Весникот станал промотор на Гоце
  • Отпорен на смрт англиски: Death Proof е американски филм од 2007 година, режиран од Квентин Тарантино, кој е автор и на сценариото. Во филмот настапуваат
  • Слобода или смрт бугарски: Свобода или смъртъ бил весник на македонската емиграција во Бугарија, илегален орган на Внатрешната македонска револуционерна
  • Смрт во Венеција - кус роман новела на германскиот писател Томас Ман, напишан во 1911, а објавен во 1912 година. Главниот лик е познат писател кој заминува
  • член на палеолошката династија од 1449 до неговата смрт во битка при падот на Цариград. По неговата смрт станал легендарна фигура во грчкиот фолклор како
  • Уморна смрт - германски нем филм од 1921 година во режија на Фриц Ланг. Во филмот една жена посакува и се обидува да се сретне, односно обедини, со својот
  • според која свеста или мозокот на битието остануваат и по неговата физичка смрт Според многу познати сфаќања, оваа продолжена егзистенција има духовен или
  • Хроника на една најавена смрт шпански: Cronica de una muerte anunciad - новела на колумбискиот писател Габриел Гарсија Маркес од 1981 година. Во книгата